సముద్రంలో తుఫాను ఏర్పడిందంటే చాలు.. వాతావరణ శాఖ హెచ్చరికలతో పాటు ఒక పేరు కూడా వార్తల్లో వినిపిస్తుంది. తౌక్తే, గులాబ్, మిచౌంగ్, ఫెంగల్ వంటి పేర్లు మనకు గుర్తుండే ఉంటాయి. అయితే అసలు ఈ పేర్లను ఎవరు పెడతారు? భారత్‌లో ఏర్పడిన తుఫానుకు మరో దేశం సూచించిన పేరు ఎందుకు వస్తుంది? ఒకసారి ఉపయోగించిన పేరును మళ్లీ ఉపయోగిస్తారా?
ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు తెలుసుకుందాం.
తుఫాన్లకు పేర్లు ఎందుకు పెడతారు?
తుఫాన్లకు పేర్లు పెట్టడం కేవలం గుర్తింపు కోసమే కాదు. ప్రజలకు హెచ్చరికలు వేగంగా చేరవేయడం, వాతావరణ శాఖలు పరస్పరం సమాచారాన్ని స్పష్టంగా పంచుకోవడం, ఒకే సమయంలో ఏర్పడే వేర్వేరు తుఫాన్ల మధ్య గందరగోళం లేకుండా చూడటం దీని ప్రధాన ఉద్దేశాలు.
ఉదాహరణకు, ఒక తుఫాను గురించి అక్షాంశాలు, రేఖాంశాలతో వివరించడం కంటే దాని పేరును చెప్పడం ప్రజలకు సులభంగా అర్థమవుతుంది. అందువల్ల తుఫాను పేరు వార్తలు, వాతావరణ హెచ్చరికలు, సహాయక చర్యల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ (WMO) ప్రకారం, తుఫాన్లకు పేర్లు పెట్టడం వల్ల ప్రజల్లో అవగాహన పెరగడంతో పాటు విపత్తులను ఎదుర్కొనేందుకు సిద్ధపడటం సులభమవుతుంది.
తుఫాన్లకు పేర్లు ఎవరు పెడతారు?
బంగాళాఖాతం, అరేబియా సముద్రంలో ఏర్పడే తుఫాన్లకు పేర్లు కేటాయించే బాధ్యత భారత వాతావరణ శాఖ (IMD)లోని న్యూఢిల్లీలో ఉన్న ప్రాంతీయ ప్రత్యేక వాతావరణ కేంద్రం (RSMC)కు ఉంటుంది.
అయితే పేర్లను భారతదేశం మాత్రమే నిర్ణయించదు. ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ (WMO), ఐక్యరాజ్యసమితి ఆసియా-పసిఫిక్ ఆర్థిక, సామాజిక కమిషన్ (ESCAP) పరిధిలోని ప్రాంతీయ తుఫాను ప్యానెల్ దేశాలు ముందుగానే పేర్ల జాబితాను రూపొందిస్తాయి.
ఈ విధానం ప్రకారం తుఫాను నిర్దేశిత తీవ్రతకు చేరుకున్నప్పుడు, జాబితాలో తదుపరి వరుసలో ఉన్న పేరును కేటాయిస్తారు.
13 దేశాలు.. 169 తుఫాను పేర్లు!
బంగాళాఖాతం, అరేబియా సముద్రంలో ఏర్పడే తుఫాన్లకు సంబంధించి ప్రస్తుతం 13 దేశాలు ఒక్కొక్కటి 13 పేర్ల చొప్పున అందించాయి. ఇలా మొత్తం 169 పేర్ల జాబితా రూపొందింది.
ఆ దేశాలు:
బంగ్లాదేశ్
భారత్
ఇరాన్
మాల్దీవులు
మయన్మార్
ఒమన్
పాకిస్థాన్
ఖతార్
సౌదీ అరేబియా
శ్రీలంక
థాయ్‌లాండ్
యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ (UAE)
యెమెన్
ఈ కొత్త జాబితాను 2020లో ఆమోదించారు. దీనికి ముందు ఎనిమిది దేశాలు అందించిన పేర్లతో కూడిన పాత జాబితాను ఉపయోగించేవారు.
ముఖ్యంగా, ఒక తుఫాను ఏ దేశాన్ని తాకుతుందనే దాని ఆధారంగా పేరు నిర్ణయించరు. ముందుగా ఆమోదించిన జాబితాలోని క్రమం ప్రకారమే పేరు కేటాయిస్తారు.
తుఫానుకు పేరు పెట్టడానికి ఎలాంటి నియమాలు ఉన్నాయి?
పేర్ల ఎంపికలో కొన్ని ముఖ్యమైన ప్రమాణాలను పాటిస్తారు.
1. పేరు చిన్నదిగా ఉండాలి: సులభంగా చదవడానికి, పలకడానికి వీలుగా ఉండాలి. గరిష్ఠంగా ఎనిమిది అక్షరాలు ఉండాలనే ప్రమాణం ఉంది.
2. వివాదాస్పదంగా ఉండకూడదు: రాజకీయాలు, రాజకీయ నాయకులు, మతాలు, సంస్కృతులు, లింగం వంటి అంశాల పట్ల పక్షపాతంగా ఉండే పేర్లను నివారిస్తారు.
3. ఎవరి మనోభావాలనూ దెబ్బతీయకూడదు: ఏ దేశానికి చెందిన ప్రజలకైనా అభ్యంతరకరంగా లేదా అవమానకరంగా ఉండే పేరు ఆమోదించరు.
4. ఉచ్చారణ స్పష్టంగా ఉండాలి: పేరు ఎలా పలకాలో ముందుగానే తెలియజేయాలి. అవసరమైన ఉచ్చారణ వివరాలను కూడా సమర్పించాలి.
5. ఒకసారి ఉపయోగించిన పేరును మళ్లీ వాడరు: ఉత్తర హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో ఉపయోగించిన తుఫాను పేరును తిరిగి ఉపయోగించరు. జాబితాలోని పేర్లు వరుసగా ఉపయోగిస్తారు.
ఈ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా లేని పేరును ప్రాంతీయ ప్యానెల్ తిరస్కరించవచ్చు.
భారత్ సూచించిన తుఫాను పేర్లు ఏమిటి?
భారత్ కూడా ఈ జాబితాలో 13 పేర్లను అందించింది. వాటిలో కొన్ని:
తుఫాను పేరుభారత్ సూచించిన పేరుGati (గతి)భారత్Tej (తేజ్)భారత్Murasu (మురసు)భారత్Aag (ఆగ్)భారత్Prabhanjan (ప్రభంజన్)భారత్Ghurni (ఘూర్ణి)భారత్Ambud (అంబుద్)భారత్Jaladhi (జలధి)భారత్Vega (వేగా)భారత్ఈ పేర్లు అధికారిక జాబితాలో భాగంగా ఉన్నాయి. అయితే భారత్ సూచించిన ప్రతి పేరు భారత్‌లోనే ఏర్పడే తుఫానుకు వస్తుందని భావించకూడదు. దేశాల పేర్ల క్రమం, ఆమోదించిన జాబితాలోని వరుస ఆధారంగానే తుఫాన్లకు పేర్లు కేటాయిస్తారు.
తుఫానుకు పేరు పెట్టే సమయం ఎప్పుడు?
సముద్రంలో అల్పపీడనం ఏర్పడిన వెంటనే దానికి పేరు పెట్టరు. వాతావరణ వ్యవస్థ బలపడుతూ నిర్దేశిత గాలి వేగాన్ని చేరుకోవాలి.
ఉత్తర హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో గరిష్ఠంగా నిలకడగా వీచే గాలి వేగం గంటకు 62 కిలోమీటర్లు (34 నాట్స్) లేదా అంతకంటే ఎక్కువకు చేరుకున్నప్పుడు, తుఫానుకు అధికారికంగా పేరు కేటాయిస్తారు.
అంటే, అల్పపీడనం, వాయుగుండం, తీవ్ర వాయుగుండం, తుఫాను వంటి వాతావరణ దశలు ఒకేలా ఉండవు. పేరు కేటాయించడానికి నిర్దిష్ట ప్రమాణాలు ఉంటాయి.
ఒక దేశం సూచించిన పేరు.. మరో దేశాన్ని తాకే తుఫాను!
ఇది చాలా మందికి ఆసక్తికరంగా అనిపించే విషయం. ఉదాహరణకు, బంగ్లాదేశ్ సూచించిన పేరుతో ఉన్న తుఫాను ఆంధ్రప్రదేశ్ తీరాన్ని తాకవచ్చు. అలాగే భారత్ సూచించిన పేరుతో ఉన్న తుఫాను మరో దేశం వైపు కదలవచ్చు.
ఎందుకంటే, తుఫానుకు పేరు పెట్టేది అది ఎక్కడ తీరం దాటుతుందనే అంచనాను బట్టి కాదు. ప్రాంతీయంగా ముందుగానే నిర్ణయించిన జాబితా ప్రకారం పేరు కేటాయిస్తారు.
కాబట్టి తుఫాను పేరును బట్టి అది ఏ దేశాన్ని ప్రభావితం చేస్తుందో నిర్ణయించలేం. దాని ప్రయాణ దిశ, తీవ్రత, వర్షపాతం, గాలి వేగం వంటి వివరాల కోసం వాతావరణ శాఖ అధికారిక బులెటిన్లను చూడాలి.
తుఫాన్ల పేర్ల గురించి తెలుసుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన విషయం
తుఫాన్లకు పేర్లు పెట్టే విధానం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఒకేలా ఉండదు. వివిధ సముద్ర ప్రాంతాలకు వేర్వేరు ప్రాంతీయ జాబితాలు, నిబంధనలు ఉంటాయి. అట్లాంటిక్ ప్రాంతంలో ఉపయోగించే పేర్ల విధానం, ఉత్తర హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో ఉపయోగించే విధానం ఒకేలా ఉండవు.
భారత్‌కు సంబంధించిన బంగాళాఖాతం, అరేబియా సముద్ర తుఫాన్ల విషయంలో 13 దేశాలు అందించిన పేర్ల జాబితాను IMD ఉపయోగిస్తుంది.
తుఫాన్లకు పేర్లు పెట్టడం వెనుక శాస్త్రీయమైన, అంతర్జాతీయంగా అంగీకరించిన విధానం ఉంది. ప్రజలకు హెచ్చరికలు సులభంగా చేరవేయడం, గందరగోళాన్ని తగ్గించడం, విపత్తుల సమయంలో సమన్వయాన్ని మెరుగుపరచడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం.
తుఫాను పేరు ఎంత ఆసక్తికరంగా ఉన్నా, దాని ప్రమాదాన్ని అంచనా వేయడానికి పేరు ఆధారం కాదు. గాలి వేగం, తుఫాను కదలిక, వర్షపాతం, వాతావరణ శాఖ హెచ్చరికలే ప్రజలు ప్రధానంగా గమనించాల్సిన అంశాలు.
